عباس قديانى
539
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
شيخ على حزين شيخ على حزين از دانشمندان عصر خويش است كه در فارسىنويسى شيوهء ساده و شيرينى داشته . نسب او به شيخ زاهد گيلانى مىرسد و در سال 1103 در اصفهان متولد گرديد . هنگام فتنهء افغان و قيام نادر به مسافرت پرداخته و پريشانى اهالى ايران در آن ايام او را متأثر ساخته چنان كه در « تذكرة الاحوال » شمهاى از آن اوضاع را شرح داده است . در آخر در هند رخت اقامت گسترد و هم در آنجا وفات كرد . حزين داراى چند ديوان شعر است و مهمترين آثار او يكى تذكرة الاحوال است كه به آن اشاره شد و داراى نكات ادبى است و ديگر تذكرة المعاصرين است . شيخعليخان زند فرزند مهر عليخان عموزاده و بزرگترين سردار كريمخان وكيل بوده است . در سال 1168 ه . ق . كه محمد حسن خان قاجار از گيلان و قزوين به حدود عراق آمده بود ، كريمخان وكيل در اين هنگام در اصفهان بود ابتدا شيخ عليخان و سپس محمد خان زند را براى دفع او به حدود اراك فرستاد . موقعى كه محمد حسن خان قاجار در سال 1171 ه . ق . شهر شيراز را محاصره كرده بود ، شيخ عليخان با او جنگ كرد و پس از شكست خان قاجار شيخ عليخان او را تا نزديك اصفهان تعقيب كرده ، و نفرات ارتش او را خلع سلاح نمود . شيخ عليخان به واسطهء دلاوريها و خدماتى كه نسبت به كريمخان وكيل انجام داده بود و غرورى بر او مستولى گرديده چندان اعتنايى به وكيل نداشت و كريمخان هم از او ترس داشت و از وى احتياط مىنمود و اين علل سبب شد كه كريمخان دستور داد تا چشمهاى او را ميل كشيده و كور نمايند و پس از اين عمل چندى بعد او را مورد لطف و محبت خود قرار داد . شيخعليخان زنگنه متوفى 1101 ه . ق . ، از امرا و رجال عهد صفويه و وزير معروف شاه سليمان اول صفوى . پدرش على بيگ زنگنه ، از جانب شاه صفى منصب ميرآخورى داشت . شيخعلى خان ، بعد از پدر ، منصب ميرآخورى يافت ، و چون شاه سليمان را از شر وزيرى كه در آغاز جلوسش به او اعتنايى نمىكرد خلاص نمود ، منصب وزارت و عنوان اعتماد الدوله يافت . شيخ فضل الله ( نعيمى ) شيخ فضل الله بنيانگذار مكتب حروفى است . بعضى زادگاه او را استرآباد گرگان و عدهاى تبريز آذربايجان و برخى چون صاحب تذكره رياض العارفين ، مشهد و برخى استرآبادى بودن او را محرز مىدانند ، زيرا در نوشتههاى وى لهجه گرگانى به وضوح آشكار است . وى به سال 740 به دنيا آمده و در سال 796 در پنجاه و شش سالگى كشته شد و بنا به قول ابن حجر جسد او را به سال 804 به فرمان تيمور سوزاندهاند و نيز - حروفيه . شيخ فضل الله نورى شيخ فضل الله كجورى معروف به نورى فرزند ملا عباس نورى طبرى كه از افاضل علماى دين و پيشوايان مورد اعتماد و وثوق مردمان در منطقهء نور مازندران شمردهاند به تاريخ دوم ذيحجهء 1259 ه . ق . در كجور چشم به جهان گشود . در آغاز جوانى به تحصيل مقدمات علوم متداول عصر خود پرداخت و